W poniedziałek, 9 czerwca 2025 roku, dobiegają końca konsultacje społeczne dotyczące nowego projektu uchwały o Strefie Czystego Transportu (SCT) w Krakowie. To ostatnia szansa dla mieszkańców, by wyrazić swoje opinie i zgłosić uwagi do proponowanych regulacji, które mają wpłynąć na poprawę jakości powietrza w mieście, a jednocześnie budzą wiele emocji wśród krakowian i mieszkańców okolicznych gmin.
Konsultacje przedłużone w odpowiedzi na zainteresowanie
Konsultacje społeczne w sprawie SCT rozpoczęły się 29 listopada 2024 roku i pierwotnie miały zakończyć się 20 grudnia. W odpowiedzi na duże zainteresowanie mieszkańców, Zarząd Transportu Publicznego (ZTP) w Krakowie przedłużył je najpierw do 10 stycznia, a następnie do 17 stycznia 2025 roku. Ostatecznie, w związku z trwającą debatą i potrzebą uwzględnienia nowych propozycji, termin konsultacji wydłużono do 9 czerwca, dając mieszkańcom dodatkowy czas na wyrażenie opinii.
W ramach konsultacji zebrano blisko 20 tysięcy głosów – zarówno poprzez ankiety internetowe i papierowe, jak i uwagi przesłane mailowo lub tradycyjną pocztą. Odbyły się również spotkania otwarte, warsztaty tematyczne oraz sesje online na platformie MS Teams, które umożliwiły mieszkańcom bezpośredni kontakt z przedstawicielami urzędu i ekspertami. Największe spotkanie, zorganizowane 9 stycznia w Urzędzie Miasta Krakowa na Placu Wszystkich Świętych, przyciągnęło kilkuset uczestników, w tym radnych, mieszkańców i przedstawicieli lokalnych instytucji. Dyskusje były często emocjonalne, co pokazuje, jak ważnym i kontrowersyjnym tematem jest SCT.
Kluczowe zmiany w projekcie uchwały
Na podstawie opinii zebranych w trakcie konsultacji, prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział zmiany w projekcie uchwały, które mają złagodzić pierwotne założenia i odpowiedzieć na potrzeby mieszkańców. Wśród najważniejszych modyfikacji znalazły się:
- Zwolnienie dla mieszkańców Krakowa: Pojazdy należące do krakowian, którzy płacą podatki w mieście, nie będą podlegać nowym regulacjom, jeśli zostały zakupione przed wejściem w życie SCT. Rozwiązanie to ma być analogiczne do zasad obowiązujących w Strefie Płatnego Parkowania z Kartą Krakowską.
- Zmniejszenie obszaru SCT: Strefa nie obejmie całego miasta, jak pierwotnie zakładano. Wyznaczono ją maksymalnie do IV obwodnicy autostradowej, wyłączając m.in. wschodnie tereny Nowej Huty (Wzgórza Krzesławickie), ulice takie jak Zakopiańska, Wielicka czy al. 29 Listopada oraz autostradę A4 i lotnisko Balice.
- Przesunięcie terminu wprowadzenia: Początkowo SCT miała obowiązywać od 1 lipca 2025 roku, ale nowy projekt przesuwa ten termin na 1 stycznia 2026 roku. Okres przejściowy, w którym za wjazd do strefy będą pobierane opłaty od pojazdów niespełniających norm, potrwa do 31 grudnia 2028 roku.
- Opłaty dla pojazdów spoza Krakowa: Samochody zarejestrowane poza miastem, niespełniające norm emisyjnych, będą mogły wjechać do SCT po uiszczeniu opłaty – 2,50 zł za godzinę, 20 zł za dzień lub 500 zł za miesięczny abonament. Płatności mają być realizowane przez specjalną aplikację.
- Wyłączenia i udogodnienia: Mieszkańcy proponowali dłuższy okres adaptacyjny, ulgi dla seniorów, osób o niższych dochodach oraz przedsiębiorców, a także zwolnienie pojazdów historycznych. Urzędnicy rozważają również wyłączenia dla osób przyjeżdżających do Krakowa w celach medycznych, np. do szpitali w centrum miasta.
Emocje i sprzeciw
Temat SCT wzbudza gorące dyskusje, szczególnie wśród mieszkańców podkrakowskich gmin oraz dzielnicy Nowa Huta, która sprzeciwia się wprowadzeniu strefy na swoim terenie. 18 lutego 2025 roku rada dzielnicy Nowa Huta przyjęła uchwałę odrzucającą SCT, argumentując, że poziom dwutlenku azotu (NO2) w tej części miasta nie przekracza norm, a strefa mogłaby utrudniać życie mieszkańcom. Sprzeciw wyrażają również podkrakowskie gminy, takie jak Wieliczka, które krytykują plany wprowadzenia opłat za wjazd dla pojazdów niespełniających norm.
Część mieszkańców wskazuje, że SCT może dyskryminować osoby o niższych dochodach, które nie stać na wymianę starszych samochodów. Z kolei zwolennicy strefy podkreślają jej znaczenie dla poprawy jakości powietrza i zdrowia mieszkańców, argumentując, że Kraków, jako miasto z problemami smogowymi, musi działać na rzecz ograniczenia emisji spalin.
Co dalej?
Zebrane w konsultacjach opinie posłużą do dalszego dopracowania projektu uchwały, który w czerwcu 2025 roku ma zostać poddany pod obrady Rady Miasta Krakowa. Ostateczny kształt SCT zależeć będzie od decyzji radnych, a wyniki konsultacji mają być podstawą do stworzenia regulacji łączących cele ekologiczne z realnymi potrzebami mieszkańców.
Mieszkańcy, którzy chcą jeszcze wpłynąć na projekt, mogą do końca dnia 9 czerwca zgłaszać swoje uwagi mailowo na adres: sekretariat@ztp.krakow.pl, poprzez Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP) z dopiskiem „Konsultacje – SCT” lub pocztą tradycyjną na adres: Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie, ul. Wielopole 1, 31-072 Kraków, z dopiskiem „Konsultacje – smog”. Szczegółowe informacje dostępne są na stronach ztp.krakow.pl oraz obywatelski.krakow.pl.
Poniedziałek to ostatnia szansa, by współtworzyć przyszłość transportu w Krakowie. Zachęcamy do zabrania głosu i kształtowania miasta przyjaznego zarówno dla środowiska, jak i jego mieszkańców.
