Od 1 stycznia, czyli od dnia wejścia w życie strefy czystego transportu w Krakowie, straż miejska odnotowała 61 wykroczeń popełnionych przez kierowców wjeżdżających na teren objęty nowymi regulacjami. Urząd Miasta Krakowa poinformował, że w ramach podjętych działań 58 osób zostało pouczonych, natomiast trzech kierowców ukarano mandatami. Były to pierwsze oficjalne dane podsumowujące początkowy okres funkcjonowania SCT.
Służby miejskie zwróciły uwagę, że mandaty nałożono na kierowców, którzy podczas kontroli zachowywali się agresywnie wobec strażników i zapowiadali dalsze niestosowanie się do przepisów strefy czystego transportu. Władze podkreśliły, że to właśnie postawa kontrolowanych miała wpływ na zastosowanie surowszych środków.
W ostatnich pięciu dniach Straż Miejska Miasta Krakowa przeprowadziła około 500 wyrywkowych kontroli. Łącznie sprawdzono blisko 500 pojazdów w ramach około 500 interwencji, a ogólna liczba czynności kontrolnych sięgnęła około 500 przypadków. Działania prowadzono głównie w rejonie granic miasta, a ich charakter był losowy. Miasto przekazało, że zdecydowana większość samochodów wjeżdżała do strefy zgodnie z przepisami, co pozwoliło ograniczyć liczbę ujawnionych naruszeń.
Urzędnicy zapowiedzieli, że w pierwszych miesiącach funkcjonowania SCT strażnicy będą przede wszystkim informować i pouczać kierowców o obowiązujących zasadach. Dopiero w przypadku notorycznego łamania przepisów mają być nakładane mandaty, co ma stanowić kolejny etap egzekwowania regulacji.
Nowe zapisy dotyczące strefy czystego transportu budzą wiele emocji wśród kierowców. W pierwszych czterech dniach działania strefy jej przeciwnicy zniszczyli lub skradli 20 znaków drogowych informujących o SCT. Zarząd Dróg Miasta Krakowa zgłosił w poniedziałek tę sprawę na policję, a funkcjonariusze zapowiedzieli poszukiwanie sprawców odpowiedzialnych za dewastację i kradzieże oznakowania.
Komenda Miejska Policji w Krakowie przypomniała w związku z tym treść art. 85 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z tym przepisem, kto samowolnie ustawia, niszczy, uszkadza lub usuwa znaki drogowe, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Osoba dopuszczająca się takiego czynu powinna liczyć się również z obowiązkiem zapłaty za zniszczony znak lub przywrócenia go do stanu poprzedniego.
Radni Krakowa przyjęli uchwałę o wprowadzeniu SCT w czerwcu. Strefa zaczęła obowiązywać 1 stycznia na większości terytorium miasta, w przybliżeniu wewnątrz IV obwodnicy. Do strefy bezpłatnie mogą wjechać samochody spełniające normy emisji spalin określone w uchwale. W przypadku aut benzynowych oraz pojazdów z instalacją LPG minimalnym wymogiem jest norma Euro 4 lub produkcja co najmniej w 2005 roku. Dla samochodów z silnikiem Diesla obowiązuje co najmniej norma Euro 6, a kryterium roku produkcji to nie wcześniej niż 2014 rok dla aut osobowych i 2012 rok dla pojazdów ciężarowych. Uchwała obejmuje zarówno samochody osobowe, jak i ciężarowe.
Jeżeli pojazd nie spełnia wymienionych wymagań, kierowca musi opłacić wjazd do SCT. Możliwe jest dokonanie płatności za godzinę przebywania na terenie strefy w wysokości 2,5 zł, za cały dzień w kwocie 5 zł lub za miesiąc za 100 zł. Miasto poinformowało, że opłaty będą rosły w kolejnych latach, natomiast w 2029 roku zostaną zniesione i zacznie obowiązywać całkowity zakaz wjazdu starym samochodem do strefy czystego transportu.
Od momentu uruchomienia systemu informatycznego SCT wpłynęło 77 tysięcy wniosków o darmowy wjazd do strefy. Dane te zostały przywołane w komunikacie dotyczącym około 500 przeprowadzonych kontroli, co pokazuje skalę zainteresowania możliwością korzystania z wyjątków przewidzianych w uchwale.
Z nowych opłat zwolnieni są mieszkańcy Krakowa, zameldowani w mieście i płacący w nim podatki, jeżeli posiadali samochód przed 26 czerwca 2026 roku. Osoby te muszą jednak zarejestrować swój pojazd w specjalnym systemie informatycznym SCT, co jest warunkiem skorzystania z ulgi.
Strefa czystego transportu przewiduje także szereg innych wyjątków. Oprócz pacjentów placówek medycznych mających kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia z preferencji mogą korzystać między innymi osoby z niepełnosprawnościami posiadające kartę parkingową UE dla osoby z niepełnosprawnościami, właściciele pojazdów zabytkowych wpisanych na listę zabytków oraz posiadacze pojazdów specjalnych, takich jak kampery czy food trucki. Wszystkie te grupy muszą uprzednio dokonać zgłoszenia w systemie SCT, aby móc wjechać na teren strefy zgodnie z przyjętymi zasadami.
