Wykształcenie mieszkańców Krakowa, ile osób posiada wykształcenie podstawowe, zawodowe, średnie czy wyższe

Kraków, stolica Małopolski, to nie tylko miasto o bogatej historii i kulturze, ale także jeden z najważniejszych ośrodków akademickich i edukacyjnych w Polsce. Dzięki obecności renomowanych uczelni, takich jak Uniwersytet Jagielloński czy Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków przyciąga studentów z całego kraju i zagranicy, co znacząco wpływa na wysoki poziom wykształcenia mieszkańców. W artykule przeanalizujemy strukturę wykształcenia krakowian, opierając się na danych z Narodowego Spisu Powszechnego 2021, raportach GUS oraz szacunkach na maj 2025 roku.

Ogólny poziom wykształczenia w Krakowie

Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, przeprowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny (GUS), Kraków wyróżnia się jednym z najwyższych odsetków osób z wyższym wykształceniem w Polsce. W 2021 roku 47,1% mieszkańców miasta w wieku 13 lat i więcej posiadało wykształcenie wyższe, co plasuje Kraków na czele polskich miast, obok Warszawy i Wrocławia. Miasto, będące domem dla 23 uczelni wyższych i ponad 140 000 studentów, jest magnesem dla młodych ludzi dążących do uzyskania wyższego wykształcenia.

Struktura wykształcenia różni się w zależności od płci. Kobiety w Krakowie częściej niż mężczyźni posiadają wykształcenie wyższe (49,8% kobiet w porównaniu do 44,1% mężczyzn). Mężczyźni z kolei są bardziej reprezentowani w grupach z wykształceniem średnim zawodowym (17,9% w porównaniu do 13,8% kobiet). Wysoki poziom wykształcenia w Krakowie jest także odpowiedzią na potrzeby dynamicznego rynku pracy, szczególnie w sektorach IT, finansów i usług.

Szczegółowa struktura wykształcenia

Na podstawie danych GUS z 2021 roku oraz szacunków na 2025 rok, poniżej przedstawiamy strukturę wykształcenia mieszkańców Krakowa w wieku 13 lat i więcej. W 2021 roku populacja Krakowa wynosiła około 804 237 osób, z czego około 390 000 osób było w wieku, dla którego ustalano poziom wykształcenia. Zakładając stabilny trend wzrostu liczby absolwentów uczelni wyższych oraz niewielkie zmiany demograficzne, szacujemy, że w 2025 roku proporcje mogą być zbliżone, z możliwym wzrostem odsetka osób z wyższym wykształceniem.

1. Wykształcenie wyższe

• Odsetek: 47,1% mieszkańców Krakowa w 2021 roku (około 183 700 osób w wieku 13 lat i więcej).
• Charakterystyka: Wykształcenie wyższe obejmuje absolwentów studiów I stopnia (licencjat, inżynier), II stopnia (magister, magister inżynier) oraz III stopnia (doktor). W 2021 roku w skali kraju 16,7% ludności miało tytuł magistra lub równorzędny, a w Krakowie odsetek ten był znacznie wyższy, szczególnie w dziedzinach technicznych, medycznych i humanistycznych.
• Płeć: Kobiety (49,8%) przewyższają mężczyzn (44,1%) w posiadaniu wyższego wykształcenia, co wynika z większej liczby kobiet na kierunkach społecznych, medycznych i artystycznych.
• Trendy: W latach 2011–2021 odsetek osób z wyższym wykształceniem w Polsce wzrósł z 17,7% do 27,4% w miastach, a w Krakowie trend ten jest bardziej wyraźny dzięki rozwiniętemu sektorowi akademickiemu. Szacuje się, że w 2025 roku odsetek ten może osiągnąć 48–50%, napędzany wysoką liczbą absolwentów uczelni technicznych i ekonomicznych.

2. Wykształcenie średnie

• Odsetek: 32,8% mieszkańców, w tym:
  • Średnie ogólnokształcące: 13,2% (około 51 500 osób).
  • Średnie zawodowe: 15,8% (około 61 600 osób).
  • Policealne: 3,8% (około 14 800 osób).
• Charakterystyka: Wykształcenie średnie obejmuje absolwentów liceów ogólnokształcących, techników, liceów zawodowych oraz szkół policealnych. Osoby z maturą często kontynuują naukę na uczelniach wyższych, podczas gdy absolwenci szkół policealnych bez matury pozostają na poziomie średniego wykształcenia.
• Płeć: Mężczyźni w Krakowie częściej niż kobiety mają wykształcenie średnie zawodowe, co odzwierciedla większe zainteresowanie mężczyzn kierunkami technicznymi i przemysłowymi.
• Trendy: Odsetek osób z wykształceniem średnim nieznacznie spada na rzecz wyższego wykształcenia. W 2025 roku szacuje się, że może wynosić około 31–32%, z rosnącym znaczeniem techników w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy w sektorach IT i usług.

3. Wykształcenie zasadnicze zawodowe

• Odsetek: 10,4% mieszkańców (około 40 600 osób).
• Charakterystyka: Wykształcenie zasadnicze zawodowe dotyczy absolwentów zasadniczych szkół zawodowych, szkół branżowych I stopnia oraz innych placówek przed reformą edukacji w 2017 roku. Absolwenci uzyskują kwalifikacje zawodowe, takie jak robotnik wykwalifikowany.
• Płeć: Mężczyźni (24,8% w skali kraju) częściej niż kobiety (14,7%) posiadają wykształcenie zawodowe, co jest widoczne także w Krakowie, szczególnie w sektorach takich jak budownictwo, przemysł czy mechanika.
• Trendy: Wzrost zainteresowania szkołami branżowymi w Małopolsce (o 1,3% w latach 2018–2023) sugeruje, że odsetek ten może wzrosnąć do 10,5–11% w 2025 roku, wspierany zapotrzebowaniem na wykwalifikowanych pracowników w przemyśle i usługach.

4. Wykształcenie podstawowe

• Odsetek: 6,1% mieszkańców (około 23 800 osób).
• Charakterystyka: Wykształcenie podstawowe mają osoby, które ukończyły 8-letnią szkołę podstawową, podstawowe studium zawodowe lub szkołę artystyczną o porównywalnym zakresie. Obejmuje także osoby z nieukończonym wykształceniem podstawowym, głównie starsze pokolenia.
• Płeć: W skali kraju więcej kobiet (13%) niż mężczyzn (11%) zakończyło edukację na poziomie podstawowym, ale w Krakowie różnice są mniej wyraźne dzięki wysokiemu dostępowi do edukacji.
• Trendy: Odsetek osób z wykształceniem podstawowym maleje – w skali kraju z 18,3% w 2011 roku do 11,7% w 2021 roku. W Krakowie szacuje się, że w 2025 roku odsetek ten może spaść do 5–5,5%, co wynika z powszechnego dostępu do edukacji.

5. Wykształcenie gimnazjalne i poniżej

• Odsetek: 2,0% (gimnazjalne, około 7 800 osób) oraz 1,6% (przed ukończeniem szkoły podstawowej, około 6 200 osób).
• Charakterystyka: Wykształcenie gimnazjalne dotyczy osób, które ukończyły gimnazjum przed reformą edukacji w 2017 roku. Osoby z wykształceniem poniżej podstawowego to głównie starsze pokolenia lub osoby z utrudnionym dostępem do edukacji.
• Trendy: Odsetek osób z wykształceniem gimnazjalnym maleje z powodu likwidacji gimnazjów, a w 2025 roku może być marginalny (poniżej 1,5%).

Czynniki wpływające na strukturę wykształcenia

1. Ośrodek akademicki: Kraków, z 23 uczelniami wyższymi i ponad 140 000 studentów, jest jednym z największych centrów akademickich w Polsce. Prestiżowe uczelnie, takie jak UJ czy AGH, przyciągają młodych ludzi, zwiększając odsetek osób z wyższym wykształceniem.
2. Rynek pracy: Dynamiczny rozwój branż IT, finansów, centrów usług wspólnych (SSC/BPO) i turystyki generuje zapotrzebowanie na absolwentów uczelni wyższych oraz wykwalifikowanych pracowników z wykształceniem zawodowym. W 2021 roku 73% zatrudnionych w Małopolsce miało wykształcenie wyższe lub średnie.
3. Płeć: Kobiety w Krakowie częściej kończą studia wyższe, szczególnie na kierunkach humanistycznych, społecznych i medycznych, podczas gdy mężczyźni dominują w zawodach technicznych i przemysłowych.
4. Struktura demograficzna: Kraków ma młodą populację, a migracja wykształconych specjalistów z innych regionów dodatkowo wzmacnia odsetek osób z wyższym wykształceniem.

Perspektywy na przyszłość

W maju 2025 roku Kraków pozostaje miastem o jednym z najwyższych poziomów wykształcenia w Polsce, z rosnącym odsetkiem osób z wyższym wykształceniem, szczególnie w grupach wiekowych 25–44 lata, gdzie absolwenci uczelni stanowią blisko 60%. Wzrost zainteresowania szkołami branżowymi i technikami, napędzany zapotrzebowaniem na pracowników w przemyśle, budownictwie i usługach, może zwiększyć odsetek osób z wykształceniem zawodowym. Odsetek osób z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym będzie dalej malał, co wynika z powszechnego dostępu do edukacji.

Rosnące koszty życia w Krakowie (średnia cena mieszkań to około 12 000 zł za m²) oraz konkurencyjny rynek pracy zachęcają mieszkańców do inwestowania w edukację, szczególnie w kierunkach technicznych, takich jak informatyka, inżynieria, cyberbezpieczeństwo czy zarządzanie. Programy wsparcia dla szkolnictwa zawodowego, takie jak prognozy zapotrzebowania na zawody deficytowe, dodatkowo wzmacniają znaczenie wykształcenia zawodowego.

Podsumowanie

Kraków w maju 2025 roku to miasto o wysokim poziomie wykształcenia, gdzie 47,1% mieszkańców w 2021 roku (szacunkowo 48–50% w 2025 roku) posiada wykształcenie wyższe. Wykształcenie średnie, obejmujące zarówno ogólnokształcące, jak i zawodowe, dotyczy około 32,8% mieszkańców, podczas gdy wykształcenie zasadnicze zawodowe ma 10,4%, a podstawowe 6,1%. Marginalny odsetek (około 3,6%) stanowią osoby z wykształceniem gimnazjalnym lub niższym. Wysoki poziom wykształcenia, szczególnie wśród kobiet, oraz rozwinięty sektor akademicki i zawodowy czynią Kraków liderem w edukacji w Polsce. Dla mieszkańców kluczowe będzie dostosowanie kwalifikacji do potrzeb rynku pracy, szczególnie w branżach technologicznych, finansowych i usługowych.

Źródła: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2021, krakow.stat.gov.pl, polskawliczbach.pl, raporty płacowe, artykuły z portali bankier.pl, forsal.pl, pulshr.pl, gazetakrakowska.pl.