Od 1 stycznia 2026 roku w Krakowie obowiązuje Strefa Czystego Transportu, która już w pierwszych dniach funkcjonowania stała się jednym z najbardziej komentowanych tematów w mieście. Nowe regulacje dotyczące wjazdu pojazdów do znacznej części Krakowa wywołały silne reakcje wśród kierowców i mieszkańców, prowadząc do protestów, interwencji służb oraz aktów niszczenia infrastruktury drogowej.
Strefa została wprowadzona jako element działań mających na celu poprawę jakości powietrza. Jej podstawowym założeniem jest ograniczenie ruchu najbardziej emisyjnych pojazdów na terenie miasta, szczególnie w obszarach o największym natężeniu ruchu. SCT obejmuje obszar sięgający w przybliżeniu do granic IV obwodnicy, co oznacza, że regulacje dotyczą około połowy powierzchni Krakowa.
Zgodnie z obowiązującymi zasadami, do strefy bez ograniczeń mogą wjeżdżać samochody benzynowe spełniające normę emisji Euro 4 lub nowszą, czyli w praktyce pojazdy wyprodukowane od około 2005 roku. W przypadku samochodów z silnikiem Diesla wymagania są bardziej restrykcyjne – dopuszczone są pojazdy spełniające normę Euro 6, najczęściej produkowane od 2014 roku. Dla mieszkańców Krakowa przewidziano możliwość uzyskania zwolnień po wcześniejszym zarejestrowaniu pojazdu w systemie, jednak w praktyce proces ten okazał się dla wielu kierowców problematyczny. Część wniosków została odrzucona z powodu błędów formalnych lub nieprawidłowego wypełnienia dokumentów.
Władze miasta opublikowały dane dotyczące pierwszych dni funkcjonowania SCT. System monitorujący odnotował ponad milion sprawdzeń pojazdów pod kątem spełniania norm emisyjnych. Straż Miejska przeprowadziła setki kontroli, skupiając się głównie na pouczeniach. Mandaty nakładano sporadycznie. Magistrat informuje, że w początkowej fazie obowiązywania strefy nacisk położono na działania informacyjne i edukacyjne, a intensywność egzekwowania przepisów ma być zwiększana stopniowo.
Równocześnie pojawiły się pierwsze trudności techniczne związane z funkcjonowaniem SCT. Kierowcy zgłaszali awarie automatów służących do wnoszenia opłat, co utrudniało korzystanie z systemu. Kontrole prowadzone przez Straż Miejską odbywały się nie tylko na granicach strefy, ale również wewnątrz jej obszaru, co dla wielu użytkowników dróg było zaskoczeniem.
Nowe przepisy spotkały się z wyraźnym sprzeciwem części mieszkańców. W przestrzeni publicznej i mediach społecznościowych pojawiły się głosy krytykujące SCT jako rozwiązanie uciążliwe i ograniczające swobodę poruszania się. W kolejnych dniach doszło do protestów i zgromadzeń, podczas których uczestnicy wyrażali sprzeciw wobec wprowadzonych ograniczeń.
Napięcie wokół strefy znalazło również odzwierciedlenie w aktach dewastacji. W różnych częściach miasta uszkodzono lub usunięto kilkadziesiąt znaków drogowych informujących o granicach SCT. Zdarzenia te zostały zgłoszone na policję, a Zarząd Dróg Miasta Krakowa rozpoczął analizę zapisów monitoringu w celu ustalenia sprawców.
Podczas protestów przeciwnicy SCT wskazywali na konsekwencje nowych regulacji, zwracając uwagę między innymi na utrudniony dojazd do placówek medycznych oraz obciążenia, jakie – ich zdaniem – strefa nakłada na osoby mniej zamożne. Na transparentach pojawiały się hasła podważające zasadność i skuteczność wprowadzonych rozwiązań.
Przedstawiciele władz miasta podkreślają natomiast, że decyzja o wprowadzeniu Strefy Czystego Transportu nie była działaniem jednostronnym. Jak wskazują, regulacje wynikają z obowiązujących przepisów prawa oraz konieczności dostosowania się do norm jakości powietrza i wymogów środowiskowych, w tym regulacji unijnych. Zgodnie z oficjalnymi komunikatami, celem wprowadzonych zmian jest ochrona zdrowia mieszkańców oraz realizacja zobowiązań związanych z ochroną środowiska.
Dyskusja wokół Strefy Czystego Transportu w Krakowie obejmuje zarówno kwestie organizacyjne, reakcje społeczne, jak i sposób egzekwowania nowych przepisów. Protesty, niszczenie oznakowania oraz intensywna debata publiczna pokazują, że temat stał się jednym z kluczowych punktów miejskiej agendy i wywołuje silne emocje wśród różnych grup mieszkańców.
