Urząd Miasta Krakowa został pierwszą instytucją publiczną w Polsce połączoną z centrum obliczeniowym przy użyciu technologii kwantowej dystrybucji klucza. Przełomowe rozwiązanie wdrożone przez Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH otwiera nowy rozdział w dziedzinie cyberbezpieczeństwa i potwierdza pozycję Krakowa jako miasta sięgającego po najbardziej zaawansowane technologie ochrony danych.
Zastosowana technologia, określana jako kwantowa dystrybucja kluczy szyfrujących (QKD – Quantum Key Distribution), należy do najnowocześniejszych rozwiązań kryptograficznych dostępnych obecnie na świecie. W przeciwieństwie do klasycznych metod szyfrowania, QKD opiera się bezpośrednio na prawach mechaniki kwantowej. Klucze szyfrujące są generowane i przesyłane w czasie rzeczywistym, bez konieczności ich magazynowania, co znacząco podnosi poziom bezpieczeństwa przesyłanych informacji.
Unikalną cechą tej technologii jest fakt, że każda próba przechwycenia transmisji powoduje automatyczne zniszczenie klucza i natychmiastowe wykrycie ingerencji. Oznacza to, że nie istnieje możliwość nieautoryzowanego podsłuchu bez pozostawienia śladu. Specjaliści z ACK Cyfronet AGH samodzielnie zaprojektowali, zbudowali oraz uruchomili system kwantowej dystrybucji kluczy pomiędzy Urzędem Miasta Krakowa a Cyfronetem. Jest to pierwsze tego typu połączenie w regionie, umożliwiające zabezpieczanie łącza sieciowego o przepustowości 100 gigabitów na sekundę.
Wdrożenie QKD stanowi istotny krok w kierunku ochrony przed zagrożeniami, jakie mogą pojawić się wraz z rozwojem komputerów kwantowych zdolnych w przyszłości do łamania obecnie stosowanych algorytmów szyfrujących. Technologia ta znacząco wyprzedza aktualne standardy zabezpieczeń i przyczynia się do ochrony krytycznej infrastruktury Krakowa. Projekt jest efektem ścisłej współpracy Akademii Górniczo-Hutniczej z Urzędem Miasta Krakowa i wpisuje się w założenia programu Cyfrowa Tarcza Krakowa, którego celem jest zapobieganie zagrożeniom w cyberprzestrzeni jeszcze zanim się pojawią.
Kwantowa dystrybucja kluczy szyfrujących uznawana jest za rozwiązanie niemożliwe do złamania. Jej bezpieczeństwo nie opiera się na złożonych algorytmach matematycznych, lecz na fundamentalnych prawach fizyki. Klucz nie istnieje jako trwały obiekt, który można skopiować lub przechować – jest tworzony i przekazywany w sposób ściśle zależny od zjawisk kwantowych. Jakakolwiek próba ingerencji prowadzi do jego zniszczenia lub zniekształcenia, co natychmiast sygnalizuje próbę przejęcia danych.
Nowe rozwiązanie jest jednocześnie częścią szerszego ekosystemu bezpieczeństwa rozwijanego przez Cyfronet AGH. Infrastruktura ochrony danych stworzona przez specjalistów tej jednostki rozszerza ofertę usług kierowanych zarówno do środowiska akademickiego, jak i do przedsiębiorców. Połączenie QKD zostało uruchomione również pomiędzy głównym a zapasowym centrum danych Cyfronetu, co ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego współdzielenia zasobów superkomputerów Ares, Athena i Helios oraz systemów pamięci masowych. Jak podkreśla zastępca dyrektora ACK Cyfronet AGH, K. Krawentek, najwyższy poziom zabezpieczeń przesyłanych danych między dwiema lokalizacjami jest niezbędny dla niezawodnego funkcjonowania infrastruktury obliczeniowej.
Krakowskie wdrożenie nie jest odosobnionym projektem, lecz elementem szerokiej europejskiej inicjatywy. Celem działań realizowanych w Europie nie jest tworzenie pojedynczych bezpiecznych połączeń, ale budowa rozległej sieci obejmującej cały obszar Unii Europejskiej. W Polsce połączenia QKD powstają w ramach projektu PIONIER-Q i łączą centra komputerów dużej mocy z wybranymi miejskimi sieciami komputerowymi.
W latach 2026–2028, w ramach europejskiej inicjatywy European Quantum Communication Infrastructure (EuroQCI), Cyfronet wspólnie z partnerami będzie rozwijał połączenia z krajami sąsiadującymi z Polską. Powstająca sieć ma zapewniać ochronę wrażliwych danych oraz infrastruktury krytycznej poprzez integrację systemów opartych na mechanice kwantowej z istniejącą infrastrukturą telekomunikacyjną, tworząc dodatkową, zaawansowaną warstwę bezpieczeństwa.
źródło: krakow.pl
