Kraków i Norymberga, dwa miasta partnerskie, od lat zacieśniają współpracę, a jednym z jej najciekawszych owoców jest renowacja zabytkowego tramwaju Zeppelin. W czerwcu 2025 roku Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Krakowie (MPK) zakończyło gruntowną odbudowę historycznego wagonu na zlecenie norymberskiego przewoźnika VAG. Zielony tramwaj, pochodzący z początku XX wieku, powrócił na specjalnej lawecie do swojego rodzinnego miasta, gdzie będzie okazjonalnie kursował, wożąc pasażerów i przypominając o bogatej historii komunikacji miejskiej. Projekt ten nie tylko przywraca blask historycznemu pojazdowi, ale także wzbogaca kolekcję zabytkowego taboru w Krakowie.
Historia tramwajów Zeppelin
Tramwaje typu Zeppelin, produkowane od 1906 roku w Norymberdze, były nowoczesnymi pojazdami swojej epoki. Charakteryzowały się cichą pracą, płynnym pokonywaniem zakrętów dzięki ruchomym podwoziom oraz innowacyjnymi rozwiązaniami, takimi jak piasecznice i hamulce szynowe dla lepszej przyczepności. Dwukierunkowe wagony wyposażono w belki osłaniające podwozie oraz metalowe kraty, które zwiększały bezpieczeństwo pieszych. Najbardziej charakterystyczną cechą Zeppelina było pięć bocznych okien – trzy kwadratowe oddzielone dwoma dużymi, prostokątnymi.
W 1941 roku, w czasie niemieckiej okupacji, 10 wagonów silnikowych i 23 przyczepy Zeppelin trafiły z Norymbergi do Krakowa. Służyły mieszkańcom miasta przez dekady, stając się ikoną powojennego krajobrazu. Wycofywano je z eksploatacji od 1959 roku, a ostatnie egzemplarze zniknęły z krakowskich torów na początku lat 70. XX wieku.
Renowacja w Krakowie
Renowacja tramwaju Zeppelin rozpoczęła się w 2020 roku, gdy wagon powrócił do Krakowa po 36 latach od poprzedniego remontu przeprowadzonego w latach 1983–1984. Pracownicy Stacji Obsługi i Remontów MPK w Krakowie podjęli się gruntownej odbudowy, która trwała ponad dwa lata. Zielony wagon został wyposażony we wszystkie elementy zgodne z niemieckimi normami, umożliwiające jego dopuszczenie do ruchu ulicznego w Norymberdze i przewóz pasażerów.
Projekt był wyjątkowy nie tylko ze względu na historyczne znaczenie pojazdu, ale także dzięki porozumieniu z norymberskim przewoźnikiem VAG i Towarzystwem Przyjaciół Tramwajów (Freunde der Nürnberg-Fürter Straßenbahn e.V.). W ramach współpracy krakowskie MPK wykorzystało części odrestaurowanego tramwaju do odbudowy drugiego, identycznego wagonu, który w kolorze niebieskim dołączył do kolekcji historycznych pojazdów MPK. Ten tramwaj będzie kursował w ramach Krakowskiej Linii Muzealnej, umożliwiając mieszkańcom i turystom podróż w klimacie dawnego Krakowa.
Symbol współpracy Krakowa i Norymbergi
Renowacja Zeppelina to kolejny rozdział w długoletniej współpracy między Krakowem a Norymbergą, która rozpoczęła się w 1976 roku dzięki pasjonatom z niemieckiego stowarzyszenia. To oni odkryli w krakowskiej zajezdni Nowa Huta zachowany egzemplarz Zeppelina (oznaczonego w Krakowie jako SN3), co zainicjowało partnerstwo miast. Pierwsza odbudowa wagonu w latach 80. zainspirowała krakowskie MPK do stworzenia własnej kolekcji historycznych tramwajów i autobusów.
W lutym 2024 roku, podczas obchodów 45-lecia współpracy, w hali Stacji Obsługi i Remontów MPK zaprezentowano oba odrestaurowane wagony – zielony dla Norymbergi i niebieski dla Krakowa. W wydarzeniu wzięli udział m.in. zastępca prezydenta Krakowa Bogusław Kośmider oraz burmistrz Norymbergi Christian Vogel, podkreślając znaczenie projektu dla obu miast.
Krakowska Linia Muzealna i przyszłość Zeppelina
Wagon Zeppelin, który pozostał w Krakowie, będzie atrakcją Krakowskiej Linii Muzealnej, kursującej w sezonie letnim (15 czerwca – 21 września 2025) oraz 15 sierpnia. Linia ta, obsługiwana przez zabytkowe tramwaje i autobusy, pozwala mieszkańcom i turystom doświadczyć historycznej atmosfery krakowskiej komunikacji miejskiej. W ramach obchodów 150-lecia komunikacji miejskiej w Krakowie, 8 czerwca 2025 roku, na torach pojawiły się m.in. Zeppelin SN3 oraz inne historyczne tramwaje, takie jak SN1 „Gracówka” z 1912 roku.
Podsumowanie
Odbudowa tramwaju Zeppelin przez krakowskie MPK to przykład pasji, precyzji i międzynarodowej współpracy. Dzięki ponad dwuletniej pracy specjalistów, historyczny wagon odzyskał dawny blask, a jego replika wzbogaciła krakowską kolekcję zabytkowych pojazdów. Projekt ten pokazuje, jak wspólna historia i zaangażowanie miłośników komunikacji miejskiej mogą łączyć miasta i przywracać życie unikatowym reliktom przeszłości. Dla Krakowa i Norymbergi Zeppelin to coś więcej niż tramwaj – to symbol trwałego partnerstwa i wspólnej troski o dziedzictwo.
