5 czerwca 2025 roku Kraków uhonorował wyjątkową postać – ks. Adama Edwarda Fredro-Bonieckiego, wybitnego duchownego, publicystę i wieloletniego redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”, nadając mu tytuł Honorowego Obywatela Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. Uroczystość wręczenia aktu nadania odbyła się podczas sesji Rady Miasta, a laudację na cześć uhonorowanego wygłosił prezydent Krakowa, Aleksander Miszalski. Decyzja ta jest wyrazem uznania dla ponad sześćdziesięcioletniego związku ks. Bonieckiego z miastem oraz jego nieocenionych zasług dla życia duchowego, kultury i debaty publicznej.
Życie i działalność ks. Adama Bonieckiego
Ks. Adam Boniecki, urodzony 25 lipca 1934 roku w Warszawie, jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego Kościoła i dziennikarstwa. Od 1964 roku związany z „Tygodnikiem Powszechnym”, w latach 1999–2011 pełnił funkcję jego redaktora naczelnego. Pod jego kierownictwem pismo stało się symbolem otwartego katolicyzmu, promującego dialog, tolerancję i krytyczne spojrzenie na rzeczywistość społeczną i polityczną. Jak podkreślił prezydent Miszalski w swojej laudacji, ks. Boniecki „konsekwentnie i z uporem piętnuje pychę, przywiązanie do przepychu i dóbr materialnych, tuszowanie przestępstw i ignorowanie ofiar, ksenofobię, wykluczenia, opieranie się na stereotypach i przesądach”.
Jego działalność nie ogranicza się jednak do pracy redakcyjnej. W czasach PRL ks. Boniecki był wychowawcą młodzieży, współpracownikiem opozycji demokratycznej, w tym Komitetu Obrony Robotników, a także duszpasterzem akademickim przy kościele św. Anny w Krakowie. W latach 70. podróżował po Europie, dokumentując zmiany w Kościele po Soborze Watykańskim II. Po wyborze Karola Wojtyły na papieża przygotował „Kalendarium życia Karola Wojtyły” i na jego prośbę stworzył polską edycję „L’Osservatore Romano”, której był redaktorem naczelnym w latach 1979–1991. Towarzyszył Janowi Pawłowi II w pielgrzymkach i pełnił funkcję emisariusza do Polski w czasie stanu wojennego.
Ks. Boniecki, będący członkiem Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (w latach 1993–1999 przełożonym generalnym zakonu), jest także autorem licznych książek, takich jak „Lepiej palić fajkę niż czarownice” czy „Testament” (2024). Jego dorobek został uhonorowany m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz komandorią francuskiego Orderu Narodowego Zasługi.
Uzasadnienie nadania tytułu
Decyzja o nadaniu ks. Bonieckiemu honorowego obywatelstwa została podjęta 7 maja 2025 roku przez Radę Miasta Krakowa w trybie nagłym. Projekt uchwały, zgłoszony przez Komisję Główną Rady Miasta, poparło 29 radnych, choć sześcioro radnych Prawa i Sprawiedliwości głosowało przeciw, a jeden się wstrzymał. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że ks. Boniecki jest „świadkiem i uczestnikiem kluczowych wydarzeń w historii Polski i Kościoła”, a jego działalność duszpasterska, dziennikarska i społeczna ma niekwestionowane znaczenie dla Krakowa i całego kraju.
Prezydent Miszalski w swojej laudacji nazwał ks. Bonieckiego „latarnią humanizmu w kryzysowych czasach erozji empatii, cynizmu i okrucieństwa” oraz moralnym autorytetem dla wielu pokoleń Polaków. Podkreślił jego zaangażowanie w obronę najsłabszych, wolność słowa oraz sprzeciw wobec autorytaryzmu i upolityczniania wiary.
Przemówienie ks. Bonieckiego
Odbierając tytuł, ks. Boniecki z charakterystyczną dla siebie skromnością i humorem podziękował za wyróżnienie, określając siebie jako „mały punkcik” w historii Krakowa, który „w miarę czasu będzie coraz mniejszy, ale pozostanie”. W swoim przemówieniu wspominał ludzi, którzy ukształtowali jego życie: Jerzego Turowicza, założyciela „Tygodnika Powszechnego”, biskupa Jana Pietraszkę oraz kardynała Karola Wojtyłę. Podkreślił znaczenie pracy duszpasterskiej ze studentami, która była dla niego źródłem satysfakcji, mimo zainteresowania Służby Bezpieczeństwa, co odbijało się na jego rodzinie, szczególnie na młodszym bracie.
Ks. Boniecki mówił o głębokich więziach z Krakowem, gdzie spędził większość życia: „Tu w Krakowie spotkałem wspaniałych ludzi, świeckich, księży. Więź z niektórymi z nich jest do teraz żywą więzią, pomagającą żyć”. Podkreślił, że miasto to dla niego nie tylko miejsce pracy, ale przede wszystkim ludzie, którzy je tworzą.
Kontrowersje wokół decyzji
Decyzja o nadaniu tytułu nie była jednomyślna. Sprzeciw radnych PiS wynikał z krytyki publicystycznej działalności ks. Bonieckiego, który w przeszłości otwarcie krytykował upolitycznienie Kościoła oraz bronił ofiar przemocy w Kościele, co czasem prowadziło do konfliktów z hierarchią kościelną. W 2011 roku, po wypowiedziach uznanych za kontrowersyjne, władze zakonu marianów nałożyły na niego zakaz wystąpień medialnych poza „Tygodnikiem Powszechnym”, który został zniesiony w 2017 roku, by ponownie zostać wprowadzony kilka miesięcy później.
Mimo tych kontrowersji, dla wielu mieszkańców Krakowa i Polaków ks. Boniecki pozostaje symbolem otwartego, empatycznego katolicyzmu i niezależnego myślenia. Jak zauważył przewodniczący Rady Miasta Jakub Kosek, jest to postać „wybitna, niezależna, odważna, a zarazem głęboko związana z naszym miastem”.
Znaczenie wyróżnienia
Tytuł Honorowego Obywatela Krakowa, nadawany od 1818 roku, jest najwyższym wyróżnieniem miasta i przyznawany jest osobom o szczególnych zasługach. Wśród dotychczasowych laureatów znajdują się takie postaci jak Wisława Szymborska, Czesław Miłosz, Lech Wałęsa czy Anna Dymna. Uhonorowanie ks. Bonieckiego wpisuje się w tę chlubną tradycję, podkreślając jego rolę jako duchowego i intelektualnego przewodnika.
Ceremonia nadania tytułu była nie tylko uhonorowaniem dorobku ks. Bonieckiego, ale także przypomnieniem o wartościach, które reprezentuje: otwartości, empatii i odwadze w głoszeniu prawdy. Jak sam powiedział, to wyróżnienie to dla niego „jakaś nieśmiertelność” – symboliczny ślad w historii miasta, z którym jest tak mocno związany.
Podsumowanie
Nadanie ks. Adamowi Bonieckiemu tytułu Honorowego Obywatela Krakowa to wyraz uznania dla jego wieloletniej pracy na rzecz miasta, Kościoła i społeczeństwa. Jego życie, naznaczone zaangażowaniem w dialog, obronę wartości humanistycznych i niezależność myślenia, stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń. Kraków, miasto, które ks. Boniecki nazywa swoim domem, docenił jego wkład, zapisując go na trwałe w swojej historii.
